مسجد سجاد مشهد

صحبت بیان کردن در باب بعدازظهر امام حسین علیه السلام مسجد سجاد مشهد در واقع حرف بیان کردن از جامعه اسلامی میباشد که معاویه آن را برای فرزندش فراهم و فراهم کرده بود. این جامعه؛ جامعه ای بود که طبق نگرش اموی و با واحد سنجش های آن اداره میشد و مبادرت و شغل میکرد و اسلام را با این نام و نشان می آشنایی،  البته این طریقه هیچ گاه مد لحاظ اسلام ناب محمدی و فرستاده مکرم اسلام عدم وجود. 

با نگاه به جامعه قبل از عاشورا به فهم و شعور آدرس مسجد سجاد مشهد بهتری از این قیام دست پیدا خوا هیم کرد .

 
 محقق و متخصص تاریخ اسلام درباره جامعه قبل از عاشورا می گوید : رزرو مسجد سجاد مشهد حرف اعلام کردن راجع به بعد از ظهر امام حسین علیه السلام در واقع صحبت اعلام کردن از جامعه اسلامی میباشد که معاویه آن را برای فرزندش فراهم و فراهم کرده بود. این جامعه؛ جامعه ای بود که طبق نگرش اموی و با میزان های آن اداره میشد و مبادرت و شغل می کرد و اسلام را با این نام و نشان می آشنایی،  البته این بینش هیچ گاه مد حیث اسلام ناب محمدی و پیامبر مکرم اسلام خلا. 

عبیات پیرو ادامه داد : بها های اخلاقی منفی و مفاهیم نادرست فقاهتی که در کالبد جامعه رسوخ پیدا کرده بود یکی از مهم ترین شاخصه های جامعه ده سال شصت هجری برشمرده می شد که ساخته و پرداخته معاویه و در واقع مسیری  هموار برای به کرسی نشاندن یزید بن معاویه بود. شخصیتی که هیچ زمان و به هیچ کدام از قیمت ها اخلاقی پایبند عدم وجود و چهت نیل به هدفش حاضر بود دست به هر کاری بزند.

او تیتر کرد : این حالت در واقع به عبارتی حالت و جویبار بود که امام حسین علیه السلام در آن معاش کرد و کل جزئیاتش را شعور کرد.

به گفته او امام حسین علیه السلام دور اندیشی بدون نقص داشت که معاویه در رویه به نا آگاهی ترقیب کردن اسلام از کلیه کارایی ها به کار گرفت و همگی سنت های نبوی را ذیل پا گذارده بود و هر بدعت جاهلیتی را که توانست در اسلام وارد کرده بود معاویه خیر فقط در ظواهر با اهل بیت فرستاده مخالفت می ورزید بلکه همگی امیران و واعظان سراسر مرزو بوم های اسلامی را امر داده بود تا بر رمز منابر علی بن ابیطالب را لعن و نفرین نمایند.

با تمرکز قوانین طراحی مساجد بایستی دارای برنامه فیزیکی خاص خود و در هماهنگی با زمین اختصاص یافته به آنها باشند .
١ مساجد تحت محله ای : اپ فیزیکی وطراحی بایستی متناسب باسطح اعیانی آن وباهماهنگی راس بازرسی به امور مساجد صورت پذیرد .
٢ مساجد محله ای: مساحت زمین طبق مصوبه شورایعالی معماری وشهرسازی حدود۵٠٠ مترمربع میباشد و فضاهای مورد نیاز عبارتند از :

١- پیش اطراف (جلوخان) .
٢- صحن .
٣- شبستان ، فراداخوانی ، کفشداری و ورودی شبستان .
۴- سرویس های بهداشتی و وضوخانه .
۵- دفتر کار مسجد و اتاق روحانی .
٢د- ۶- انبار و آبدارخانه و فضاهای ارتباطی .
٧- محل زندگی خادم .
٨- کتابخانه .

٣- مساجد حوزه ای:مساحت زمین طبق مصوبه شورایعالی معماری وشهرسازی کشور ایران حدود١٠٠٠ مترمربع میباشد وفضاهای موردنیاز بشرح ذیل هست :
١- پیش دور و اطراف (جلوخان) ٢- صحن .
٣- شبستان ، فراداخوانی ، کفشداری و ورودی شبستان .
۴- سرویس های بهداشتی و وضوخانه .
۵- محل کار مسجد و اتاق شیخ.
۶- انبار و آبدارخانه و فضاهای ارتباطی .
٧- محل زندگی خادم .
٨- کتابخانه .
٩- اطاق بسیج .

۴- مساجد حوزه ای : مساحت زمین در حدود ٢٠٠٠ مترمربع در نظرگرفته می شود و فضاهایمورد نیاز بشرح زیر میباشد :
١- پیش گوشه و کنار (جلوخان) .
٢- صحن .
٣- شبستان ، فراداخوانی ، کفشداری و ورودی شبستان .
۴- سرویس های بهداشتی و وضوخانه .
۵- دفتر مسجد ، اتاق روضه خوان ، اتاق مشاوره ، محل کار هیئت امنا.
۶- انبار ، آبدارخانه، فضاهای ارتباطی و تجاری .
٧- محل زندگی شیخ مسجد.
٨- محل زندگی خادم مسجد .
٩- اتاق محافظت کودک ها و سالن ورزش .
١٠ فضاهای بسیج .
١١ کتابخانه .
١٢ سالن های چند منظوره و فضاهای در نظر گرفتن نشده .

نمونه ای از طراحی مسجد

ملزومات قانونی
١- ارائه دستور نقشه شهرداری به راس مطالعه به امور مساجد .
٢- اخذ ضوابط طراحی ازمرکز تحقیق به امور مساجد برای تهیه طرح معماری .
٣- ارائه منفعت آزمایش مکانیک خاک ( مقاومت و نوع مال زمین) جهت تهیه و تنظیم نقشه های سازه .
۴- شناسایی ملک های همجوارودسترسیهای دور و اطراف آن بامشخص کردن وضعیت ساختمان همسایه هانسیت به زمین مسجد از نظر اشراف، استفاده از نورآفتاب و غیره
۵ ارائه گزارش برداشت زمین دربرگیرنده حدود اربعه مسجد سجاد مشهد، زوایا، شیب زمین،عوارض طبیعی و مصنوعیوهمچنین تعیین جهت قبله از طریق مبادی مسئؤل
۶ رعایت قوانین ملی ساختمان .

تفصیل فضاهای اصلی ، جانبی و الحاقی
فضاهای اصلی
١- شبستان (ورودی ، گنبد خانه و محراب) .
٢ صحن (تراس ، رواق و… ) .
٣ هشتی .
۴ راز در مسجد (بعنوان علامت شهری بدنه مسجد) .
۵- جلوخان (پیش دور و اطراف) .

نمونه ای از طراحی مسجد

فضاهای جانبی
با تمرکز مقررات طراحی مساجد ، فضاهایی که درخصوص بدون واسطه با فضاهای اساسی (صحن و شبستان) می باشد فضاهای جانبی نامیده می شوند.

١- فرهنگی ( تلاوت خانه ، آموزشی ، …. ) .
٢- کتابخانه .
٣- خدماتی ( آبدارخانه ، دفتر شیخ ، وضوخانه وآبریزگاه ، انبار ، امورخیریه ،
ت فضاهای چند منظوره ،شماره تلفن مسجد سجاد مشهد  سالن های مراسم مذهبی ،رزرو مسجد سجاد مشهد  دفتر مسجد ، محل کار بسیج وهیئامناء ) .
۴- منزل خادم .

فضاهای الحاقی ( ترجیحا جدا از مسجد )
فضاهائی که دارای کوشش جداگانه و نیازی آدرس مسجد سجاد مشهد به ارتباط بدون واسطه با فضاهای اصلی مسجد ندارند.

١- تجاری .
٢- آشپزخانه .
٣- بیمار ستان .
۴- پایگاه بسیج .
۵- صندوق قرض الحسنه .
۶ منزل شیخ .
٧- مهمانسرا .

اثرها نماز جماعت
نماز جماعت، اثر ها مثبت فراوانی بر معاش جهان و آخرت بشر دارااست. اشخاصی که اهل جماعتند، برخی از این اثر ها را به نیکی فهم کرده اند. ازاین رو، هنگام نماز، به برپایی جماعت اهتمام می ورزند و شتابان به سوی مسجد میروند. رفتن به مسجد و حضور در جماعت عادت وجود ندارد، بلکه ازروی اختیار میباشد؛ عزم ای برای جلب خشنودی خداوند و سود مندی از اثر ها و برکات نماز جماعت. نمازگزار میتواند در منزل یا این که دفتر خویش، فرادی نماز بخواند و رفع تکلیف نماید، ولی همین که به حضور در جماعت، سماجت دارااست در این فعالیت، حظّ و فایده هایی را یافته میباشد. به دنبال، اثر ها مادی و اخروی نماز جماعت را برمی شمریم.

شناخت مؤمنین با یکدیگر و لینک دل ها

بی شک و تردید نماز جماعت به جهت ماهیتی که دارااست خویش به خویش، سبب شناخت نمازگزاران با یکدیگر می گردد. از رهگذر همین شناخت میباشد که خیرات و برکات فراوانی قسمت مؤمنین می شود. رفع دغدغه ها، استیناف به ایرادات یکدیگر، دوستی های مثبت، پیوندهای خانوادگی استوار، وصلت های سنجیده و قانون مند و اکثری اثرها دیگر از نتیجه ها حضور در جماعت میباشد. صفوف جماعت، تندرست ترین، عاطفی ترین و نادر خرج ترین اجتماع میباشد و بایستی با مداومت بر آن، شکر آن را به جا آورد.

درین شناخت میباشد که قلب ها با یکدیگر لینک میخورد و بخشندگی ها افزوده میشود. نبی پروردگار صلی الله علیه وآله فرمود:

صف های نماز جماعت را هماهنگ و منظم فرمائید تا دل های شما متعادل گردد و با هم در تماس باشید تا بخشندگی ها افزوده خواهد شد.[1]

دستیابی شخصیت و نام و نشان

نمازگزار تنها به علت جلب رضایت پروردگار متعال در مسجد و جماعت حاضر می گردد، ولی نفس این حضور از جنبه های مختلفی برای وی شخصیت و نام و نشان، ساخت می نماید؛ یعنی به وی اعتبار ویژه میبخشد و سند و شهیدشدن وی راجع به سایر افراد، پذیرفته می گردد و عموم به وی حسن ظن پیدا می نمایند. امام راست گو علیه السلاممی فرماید:

هر که که نماز پنج وقتش را به جماعت به جا آورد، به وی حسن ظن داشته باشید.[2]

نماز جماعت، عدل و داد شخص نمازگزار را هم آشکار می نماید، چنان که از امام درست گو علیه السلام سؤال شد: عدل و داد مرد فی مابین مسلمین به چه چیز شناخته میشود تا این که شهادتی را که به عایدی یا این که زیان مسلمین می دهد، قبول خواهد شد؟ حضرت فرمود:

عدل و داد مرد به پای حایل بودنش بر نمازهای پنج گانه و حضور وی در جماعت مسلمین و عدم سرپیچی وی بر جماعت مسلمین ـ مگر با بهانه موجه ـ میباشد.[3]

به عبارتی بزرگوار در حدیث دیگری در منزلت معرفی بشر عادل و ذکر اوصاف وی، مواظبت بر نماز جماعت را یک کدام از نشان های عادل بر شمرده و فرموده میباشد:

یکی شیوه های آشنایی عادل، مواظبت وی بر نمازهای پنج گانه میباشد. زمانی که مواظبت بر نمازها نماید و با حضور در جماعت مسلمانها وقت نمازها را رعایت کند و سوای عذر و بهانه از جماعت مسلمانها در مصلایشان سرپیچی نکند، در این حالت هرگاه از اشخاص قوم و قبیله و محله اش درباره وی سؤال گردد، خواهند اظهار کرد: ما از وی جز خوبی چیزی ندیدیم، بر نمازها مواظبت و به وقت آن ها توجه دارااست. همین مقاله، عدل و داد اورا فی مابین مسلمانها ثابت و شهید شدن او را مجاز می گرداند... .[4]

پر نور میباشد که حدیث فوق و امثال آن، به نمازگزاری دقت داراست که به نماز خویش مداقه می دهد و غرض از وارد شدن به مسجد را میداند و به جوهره نماز؛ یعنی غربت از بی عفتی و منکر پای حایل میباشد.

در محکمه ها به شهید شدن و مدرک اشخاص نیاز میباشد و کسی که، صلاحیت این عمل را ندارد. اسلام برای اشخاص صاحب و مالک صلاحیت، معیاری قرار داده میباشد، یک کدام از این معیارهای بارز برای این شغل، برگشت به اشخاص عاقلی میباشد که در نماز جماعت حضور پیدا می نمایند. امام درستگو علیه السلام درین خصوص فرمود:

کسی که، پنج نماز شبانه روز را به جماعت میخواند به وی خوش گمان باشید و سند اش را بپذیرید.[5]

تمرین نظم و انضباط

نماز جماعت، یک کدام از عبادت های گروهی میباشد که در آن، نظم و انضباط، آشکارا دیده میشود؛ چون در نماز جماعت، تمامی مؤمنان در صفوف منظم، رو به قبله می ایستند و به تقلید از امام، با هم به رکوع و سجده میروند و قنوت و تشهد و درود به جا می آورند. در رعایت فرصت های نماز، صف ها، ایستادن، نشستن و بدون صدا کردن تیم جمعی، همه عنصر «نظم»، نمایان میباشد. پیشوایان معصوم علیهم السلام همواره نمازگزاران را به رعایت نظم در صف های جماعت، سفارش می فرمودند؛ چنان که رسول بزرگوار اسلام صلی الله علیه وآله می فرماید:

فی مابین صف ها را تروتمیز فرمائید و دوش به دوش هم بایستید تا شیطان بر شما غلبه نکند.[6]

ابن مسعود می گوید: پیامبر آفریدگار، کتف های نمازگزاران را در نماز جماعت می گرفت و منظم می کرد و می فرمود:

هم اندازه و منظم باشید، نامنظم و منقطع نباشید که قلب های شما از یکدیگر غیروابسته میشود.[7]

تجلی وحدت

وحدت و همبستگی عموم، نعمت بزرگی میباشد که از رهگذر آن می اقتدار به هدف ها بلندی دست یافت و ایرادات و ناملایمات را پشت راز گذاشت. اسلام از طرق مختلفی کوشیده میباشد تا عموم را به وحدت فراخواند و از تفرقه و پراکندگی به دور سازد. نماز جماعت، شایسته ترین و سهل و آسان ترین راهی میباشد که مسلمین با آن هر روزه در چندین وهله، تمرین وحدت می نمایند. ذکرهای یکسان، حرکات بدنی یک جور و پیروی از امام واحد، همه درس وحدت میباشد.

این همگی تأکید بر اقامه نماز جماعت از آن روست که ما از فواید آن منفعت مند شویم و بی شک و تردید یکی بهره هایش، ساخت و ساز یک پارچگی میباشد و مسلمانانی که به نماز جماعت بی توجه می باشند، منظور یا این که ناخواسته بدین وحدت، لطمه میزنند و دراین باره هم زیرا غیر مسلمانها فعالیت می نمایند. فرستاده پروردگار صلی الله علیه وآلهفرمود:

به یهود امت اینجانب درود نکنید! پهنا کردند: یا این که فرستاده اللّه! یهود امت شما که می باشد؟ فرمود: عده ای که اذان و اقامه را می شنوند، اما در نماز جماعت حضور پیدا نمی کنند.[8]

نکته دیگر این که زیرا نماز جماعت، علامت دهنده اقتدار مسلمین و از میان غالب تفرقه هاست و موجب یأس بدخواهان و منافقین می شود، میتواند جنبه سیاسی هم داشته باشد.

نشان جوانمردی

جوانمردی، صفتی بسیار پسندیده و نیکو میباشد که تمامی تمدن های انسانی از آن به عظمت، خاطر کرده اند. جوانمرد، کسی میباشد که با حضور به موقع و ایثارگرانه خویش در صحنه های گوناگون از نیکی ها پشتیبانی می نماید و بدی ها را می راند. وی از محصول و جان خویش می گذرد تا عموم و اجتماع در راحتی و تندرست به رمز ببرند. هر که در نماز جماعت حاضر می گردد و از خطاها مؤمنان، با خبر میشود و در رفع آنها مبادرت می نماید در واقع، جوانمرد میباشد. هر که باحضور خویش در جماعت، در صدد تحکیم وحدت دربین مسلمین و ساخت رعب و وحشت درکافران میباشد، جوانمردی نموده است.

از همین روست که امیرمؤمنان علی علیه السلام در وصیتی به فرزندش (محمدبن حنفیه) می فرماید:

بدان، جوانمردی مرد مسلمان، دوگونه میباشد: جوانمردی در وطن و جوانمردی در هجرت. البته جوانمردی در وطن؛ یعنی تلاوت قرآن، هم نشینی با علما، تفحص در فقه و حفظ بر نماز جماعت، البته جوانمردی در هجرت عبارت میباشد از رحمت از زاد و بار خویش به دیگرافراد، مخالفت کمتر با همسفر خویش و بیان و خاطر آفریدگار در تمامی حالات.[9]

استجابت دعا

دعا، مغز عبادت و سلاح مؤمن میباشد[10] و اجابت آن، غرض عمده ای میباشد که بشر مؤمن آن را تعقیب می نماید. هر مورد از ما دوست داریم که منظور های دنیوی و معنوی مان، مستجاب خواهد شد و سرانجام مان به نه شود.مسجد سجاد مشهد در تعالیم فقاهتی برای استجابت دعا، قوانینی نام برده، مثل لقمه حلال، دعای سنجیده و امثال این ها. هم اینگونه مواقع و مجال هایی نیز معلوم گردیده که یک کدام از آن ها در هنگام نماز جماعت میباشد. امیرمؤمنان علی علیه السلام فرمود:

هرگاه عبد ای نمازش را با جماعت بخواند و حاجتش را از خداوند درخواست کند، خدا از دست خالی برگشتن وی حجب و حیا می نماید تا این که حاجتش را برآورده فرماید.[11]

آمرزش گناهان

یکی از مواقعی که منجر مغفرت و آمرزش گناهان آدم می گردد، آدرس مسجد سجاد مشهد کمپانی در نماز جماعت به طور مداوم و حفظ بر آن میباشد. در این زمینه، امام باقر علیه السلامفرموده میباشد:

سه چیز میباشد که موجب پوشاندن و کفاره گناهان میباشد: وضوی بدون نقص در هوای سرد، گام برداشتن برای نمازها در شب و روز و حفظ و مداومت بر نمازهای جماعت.[12]

چنانچه بشر با نیت خالص و ایمان قلبی در نماز جماعت حضور پیدا نماید، همین سبب ساز عفو گناهان قبل وی می گردد. فرستاده خداوند صلی الله علیه وآلهمی فرماید:

هر کس در نماز جماعت، با ایمان و نیت خالص و خشنودی آفریدگار درون خواهد شد، رزرو مسجد سجاد مشهدجاری ساختن خویش را از راز گیرد.[13]

خواسته حضرت از سرگیری شغل، این میباشد که اینگونه کسی از گناهان، تمیز گردیده و قادر است با فرضی راحت و نگهداری از نفس در قبال گناهان، انجام خویش را اعمال دهد.

خیر صرفا خویش نماز جماعت، بلکه انتظار کشیدن برای آن هم باعث آمرزش گناهان آدمی میباشد. حقیقتاً چه اسرار و اثراتی در نماز جماعت پنهان میباشد که هم جنبش به سوی نماز جماعت، هم انتظار کشیدن برای آن، هم خواندنش و هم برگشتن از آن، سبب ساز کفاره گناهان می گردد و ایفا بد پیشین بشر را محو می نماید؟ امیرمؤمنان علی علیه السلامفرمود:

انتظار نماز جماعت از نماز جماعتی تا نماز جماعت دیگر، کفاره گناهان میباشد.[14]

حتی عفو های بالاتری هم برای گناهان قبلی در حیث گرفته گردیده است،شماره تلفن مسجد سجاد مشهد  فرستاده پروردگار صلی الله علیه وآله فرمود:

مطلع باشید، کسی که برای اقامه جماعت به سوی مسجد تکان نماید، برای هر گام، هزار گناه و سیئه از وی محو و نابود می شود.[15]

پر نور میباشد انسانی که به سوی نماز؛ مخصوصاً نماز جماعت، قدم بر میدارد او لین نیت وی بایستی به دور شدن از گناهان باشد. آدم نباید عادت نماید که دائماً گناه نماید و معطل آمرزش الهی باشد. همگی مشوق های آفریدگار برای انسانی میباشد که خالصانه گشوده خواهد شد و از قبلی خویش حقیقتاً منصرف باشد.

بردن اجر شهید

«شهيد»، شخصیت والامقامی میباشد که با دیدگاه و دوراندیشی، جان خویش را در رویه هدف ها الهی، خالصانه تقدیم می نماید. رده شهید شدن در قرآن و احادیث درحد بسیار بالایی، ستوده شد ه است. تمامی اولیا و نیکان و پاکان، امید دارا هستند که در صف و زمره شهدا قرار گیرند. در احادیث معصومین علیهم السلام، بعضا از اشخاص مذکور گردیده اند که مقامشان، هم تراز شهید میباشد و ثوابی همچون آن ها دارا هستند. یکی این اشخاص و تیم ها اشخاصی اند که در نماز جماعت، حاضر میشوند. ابن عباس در خطبه ای زمانبر از رسول اسلام صلی الله علیه وآله نقل نموده است که:

هر که بر نماز جماعت، حفظ نماید و هر جا باشد عملکرد نماید در نماز جماعت کمپانی کند در قیامت، همپا با سابقان در اولی تیم، مثل برق جهنده براق از صراط می گذرد، در حالی که صورتش نورانی خیس از ماه بدر (ماه شب چهارده) می باشد و برای هر شبانه روزی که مواظبت بر نماز جماعت داشته باشد، اجر شهید به وی داده می گردد.[16]

نماز جماعت از چنان اهمیتی شامل است که در بعضا احادیث، کسی را که از روی عمد آن را شکاف نماید و نمازش را فرادی به جا آورد، بی نماز دانسته اند. امام درست گو علیه السلام در روایتی می فرمایند:

اینجانب رخنه الجماعة رغبة عنها و عن جماعة المسلمین اینجانب غیر علّة فلا صلاة له؛[17]

هر کس نماز جماعت را با بی توجهی و به قصد غربت از تجمع مسلمان ها فارغ از ادله سوراخ کند، نمازی برای وی نخواهد بود.

هم اینگونه پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه وآله درخصوص فضیلت برپایی نماز به طور جماعت در جواب شخصی که معاش در کویر و دوربودن خویش از محل برپایی نماز جماعت را انگیزه رخنه آن می دانست، فرمود:

با غلامان و فرزندان خویش در به عبارتی جا نماز جماعت برپا سازید و خودت امام جماعت شو.[18]

بدور شدن از نفاق

در نماز جماعت، اسراری مخفی میباشد که هر چه صفوف نمازگزاران در نماز جماعت، زیادتر می گردد، روحیه اخلاص بر اشخاص بیشتر حکم کننده میگردد و بازدارنده نفوذ شیطان برونی و درونی بر آن ها میشود؛یکی از بدترین نفوذهای شیطان، «نفاق» میباشد که اساس های ایمان را زیرا موریانه می خورد. نماز جماعت، آدمی را از نفاق؛ از این بلیه خانمان سوز به دور می سازد. رسول گرامی اسلام صلی الله علیه وآلهفرموده اند:

هر که چهل روز نماز خویش را با جماعت و با فهم تکبیر اولیه نماز، به جا آورد، پروردگار دو برائت را برای وی مقرر می سازد: برائت از حریق دوزخ و جهنم و برائت از نفاق.[19]

در نقطه پایان این فصل به روایتی قشنگ و جذاب در باره فضیلت نماز جماعت که قسمتی از آن در رساله های عملیه (توضیح المسائل ها) نیز آمده، اشاره می شود:

یکی از مسائلی که در تاریخ اسلام و به خصوص در جریان کربلا نقش انحرافی اجرا نموده است، اعتقاد و باور به جبر بود. بنی امیه با تظاهر به دینداری و با صورت ای مذهبی و گمراه کردن عقاید عموم، مسجد سجاد مشهد مدرسه جبرگرایی را مطرح و بر آنان حکومت کردند. در واقع جبرگرایی که معاویه مبتکر آن بود، آدرس مسجد سجاد مشهد پشتیبان فکری دستگاه یزید بود. زمانی قدمت بن سعد در ارتباط با کمپانی در قتل امام حسین(ع) گزینه اعتراض قرار گرفت، اظهار کرد: «این عمل از جانب خداوند مقدر گردیده بود».[14] زمانی عایشه از معاویه انگیزه جانشینی یزید را پرسید، رزرو مسجد سجاد مشهد وی اعلام کرد: «خلافت یزید قضا و حکم الهی میباشد و بندگان معبود حق دخالت در آن را ندارند».[15]

قیام امام حسین(ع) در قبال انحرافات زشت بنی امیه و سخنرانی های روشنگر شماره تلفن مسجد سجاد مشهد آن حضرت در نقد از خلق آن ها و تأکید بر ناخرسندی خدای متعال از چنان رفتارهایی، مثال مشهوری از موضع گیری های انتقادی امامان شیعه: در صحنه اجتماع میباشد. امام سجاد (ع) با صراحت و قاطعیت جبرگرایی را رد کرد؛ چنان که هنگامی عبیدالله در مجلس ابن زیاد در کوفه به امام اظهار کرد: «مگر خداوند علی بن الحسین را نکشت؟». حضرت در پاسخ وی فرمود: «برادری داشتم به اسم علی[16] که عموم او را کشتند». همینطور زمانی یزید کشته شدن امام حسین(ع) را مشیت و شغل آفریدگار معرفی کرد، حضرت فرمود: «پدرم را عموم کشتند، خیر آفریدگار».[17]

2. رویارویی با حکم دهنده جائر
قرآن کریم و مهربان درباره حکم کننده جائری زیرا فرعون اینگونه فرموده میباشد: «فَاسْتَخَفَّ قَوْمَهُ فَأَطَاعُوهُ».[18] فرعون با شستوشوی مغزی قبیله خویش در مصر، آنها را مدل و تهی مغز کرد تا اقتدار تهیه نمودن جزم علمی و اراده عملی نداشته باشند. آن گاه بر آنها مسلط شد. آفریدگار درین آیه نفرمود عموم مصر فرمانبردار فرعون بودند، چون اشخاص جامعه به راحتی تحت توشه ستم نمی فرآیند، بلکه فرمود زیرا آن ها بیخرد گردیده بودند، پایین توشه اجبار رفتند.[19]

در روزگار بعداز رحلت نبی گرامی اسلام(ص)، معاویه ۲۲ سال قاضی مقتدر حیطه شامات و ۲۰ سال با تیتر حکم کننده در مملکت های عالم اسلام حکمرانی و اسلام اموی را جایگزین اسلام نبوی کرد. برای مثال تحریف های معاویه در اسلام، این بود که اطاعت از حکم کننده را تحت عنوان مهم از اصول آئین معرفی کرد و بخش اعظمی را عبد و بنده فرمانبردار خویش ایجاد کرد. راس حکومت معاویه، شام بود و مسلمان ها این ناحیه اسلام را از معاویه فرا گرفته بودند و در اطاعت از قاضی مانندی نداشتند؛[20] به عنوان مثال معاویه در روز چهارشنبه با آنها نماز آدینه گزارد[21] و کسی لب به اعتراض نگشود. وی آخر و عاقبت فرزندش را جانشین خویش کرد و از عموم بیعت گرفت.[22] امام حسین(ع) برای خنثی کردن ترفند یزید در وجوب اطاعت از قاضی فرصت، با نقل پیمان از رسول گرامی اسلام (ص)، ملاک و واحد سنجش را معین کرد. بر این محور حضرت در یکی منازلِ در بینِ رویه ایستاد و اینگونه خطبه خواند: